22 lipca, czyli mieszanka firmowa

Ćwierć wieku temu ten felieton napisałbym w czynie partyjnym i oddał kilka dni przed terminem, przekraczając normę o, powiedzmy, 22 procent. Wydrukowany na czerwonym jak cegła tle dołączyłby do takich osiągnięć socjalizmu, jak Pałac Kultury i Nauki im. Józefa Stalina, Fiat 126p czy Trasa Łazienkowska. Wszystkie te cuda techniki oraz niezliczone pomniki, hale produkcyjne, dworce, mosty i obiekty kultury przekazano lub uruchomiono 22 lipca. W ten sposób PRL co roku hucznie obchodził swoje urodziny. Przypominam tę oczywistą okoliczność, bo rosną młode, szczęśliwe pokolenia i mogą nie pamiętać.

Dobrze się złożyło, że ćwierć wieku temu, gdy sam byłem niezwykle młodym pokoleniem, nie miałem nic do napisania. No może z wyjątkiem kilku rozpaczliwie romantycznych wierszy.
Gdyby złożyło się inaczej, felieton na 22 lipca uroczyście złożyłbym w hołdzie ludowi pracującemu miast i wsi. Mógłbym też, jak Pstrowski zapytać: „Kto da więcej, co ja?” i wyśrubować normę. (Teraz zresztą też mogę). A gdybym z powodu obiektywnych trudności lub reakcyjnej dywersji nie zdążył na czas, zaciągnąłbym produkcyjne zobowiązanie, że felieton będzie gotowy na 7 listopada, czyli rocznicę rewolucji październikowej. (Za komuny taki był porządek, że nawet rewolucję październikową świętowało się w listopadzie).
22 lipca, przynajmniej w końcówce PRL, czyli w moich szkolnych czasach, to nie było straszne święto; w porównaniu z 1 maja - niemal sielanka, środek wakacji, szczyt urlopowego sezonu. Nie potrzeba było stosować nazbyt pokrętnej dialektyki, by wymigać się od nadętych uroczystości i pochodów ze szturmówką. Zwłaszcza że pochodów, jak się zdaje, nawet nie urządzano. Uzurpatorska władza zaspakajała się we własnym gronie, nieustannie udowadniając swoją prawomocność oraz dziejową nieuchronność. Nazywało się to: Narodowe Święto Odrodzenia Polski. Cztery słowa – cztery kłamstwa. Niezła średnia.
Po cichu pokpiwało się, że 22 lipca to święto czekolady. Dlaczego? - zapyta młode pokolenie. Wyjaśniam więc, że z powodu wyrabiających łakocie Zakładów Przemysłu Cukierniczego 22 Lipca (dawniej E. Wedel). Ten dopisek: „dawniej E. Wedel” to uczyniony chyłkiem ukłon wobec sięgającej dwóch stuleci tradycji firmy warszawskich cukierników.
Czekolada, jak świat światem, zawsze była wedlowska, lipcowa – nigdy. Lipcowy był za to manifest. Ogłoszony - jak utrzymywano - 22 lipca w Chełmie. W rzeczywistości - wydrukowano go dwa dni wcześniej w Moskwie. Założycielski mit PRL-u był tak samo skłamany jak cały PRL.
Tylko mieszanka wedlowska była za komuny, co tu kryć, smaczniejsza… Dariusz Kuziak