Czym jest i jak wypełnić karnet TIR?

W transporcie międzynarodowym obowiązuje dokument tranzytowy, umożliwiający przemieszczanie ładunków pod zamknięciem celnym w pojazdach lub kontenerach. Jest to karnet TIR. Jak uzyskać i wypełnić ten dokument?

Co to jest karnet TIR i do czego służy?

Międzynarodowy tranzyt celny oparty jest na Konwencji Celnej dotyczącej międzynarodowego przewozu towarów z zastosowaniem karnetów TIR z 1975 roku. Podstawowym dokumentem umożliwiającym przemieszczanie ładunków jest zatem karnet TIR. Pełni on funkcję dokumentu celnego i gwarancyjnego. Karnet jest własnością Międzynarodowej Unii Transportu Drogowego. Zabezpiecza się go przed fałszerstwem znakiem wodnym, kodem kreskowym oraz indywidualnym numerem. Dzięki posiadaniu karnetu TIR przewóz przez dany obszar celny jest znacznie prostszy, gdyż urzędy celne nie pobierają dodatkowych opłat i nie wymagają dodatkowych zabezpieczeń. Umożliwia to przewóz towarów bez kontroli na granicach. Tranzyty z karnetem TIR można realizować w 62 państwach. Konwencja obejmuje całą Europę, kraje położone w Afryce Północnej oraz na Bliskim i Środkowym Wschodzie.

Jak uzyskać karnet TIR?

W Polsce karnety TIR wydawane są wyłącznie przez Zrzeszenie Międzynarodowych Przewoźników w Polsce z siedzibą w Warszawie. Organem uprawnionym do ich wydawania jest Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie. Aby uzyskać dokument, niezbędne jest złożenie wniosku w biurze ZMPD. Do wniosku należy dołączyć niezbędne załączniki, jak np. opinię wydaną przez ZMPD dotyczącą wnioskodawcy i zawierającą indywidualny numer, kopię licencji wspólnotowej lub kopię dowodu rejestracyjnego, informacje z banku o kredytach i wierzytelnościach oraz oświadczenie wnioskodawcy o przestrzeganiu prawa celnego i podatkowego. Przewoźnik jest także zobligowany do złożenia zabezpieczeń i gwarancji w wysokości ustalonej przez Zrzeszenie. Musi ponadto odbyć szkolenie podstawowe. Zainteresowana osoba nie może być wcześniej pozbawiona przez władze celne prawa do korzystania z procedury.

Wypełnianie karnetu TIR

Karnet TIR odebrać może wyłącznie właściciel firmy lub osoba przez niego upoważniona. Karnet składa się z przedniej i tylnej okładki oraz wolet. Może być w wersji 4-, 6-, 14- lub 20- woletowej. Wypełniają go aż trzy podmioty: stowarzyszenie wydające go w Polsce, czyli ZMPD, władze celne krajów przejazdu oraz przewoźnik przed każdą podróżą.

Jak poprawnie wypełnić karnet TIR? Przewoźnik wypełnia pola od 6 do 12 na okładce karnetu. W polach od 2 do 15 uzupełnia manifest towarów. Wolet nr 1 otwiera operację, natomiast wolet nr 2 ją zamyka. Manifest towarów musi cały czas być w karnecie i należy go na bieżąco uzupełniać w czasie trasy. Karnet TIR musi być wypełniony na wszystkich woletach, nawet jeżeli nie zostaną one wykorzystane w danej podróży. Jeżeli popełni się błąd, nie wolno go wymazywać. Wszelkie zmiany mogą być dokonywane wyłącznie przez właściwy organ. W przypadku nieprzewidzianych zdarzeń, takich jak np. kradzież ładunku czy wypadek drogowy, gdy zamknięcie celne zostało zerwane lub towary zniszczone bądź ukradzione, przewoźnik zobowiązany jest do poinformowania o tym fakcie policji i urzędu celnego. Zdarzenie powinno zostać opisane w protokole policyjnym oraz w karnecie.

Karnet TIR daje wiele korzyści i upraszcza procedury w transporcie międzynarodowym. Należy jednak pamiętać, by jego wypełnienie było prawidłowe i na bieżąco uzupełniane.