Siedlce bogatsze o kawałek historii

Najstarsze, a zarazem jedyne zachowane 200-letnie dokumenty siedleckich władz miejskich, odnalezione w Brazylii w maju ubiegłego roku, zostały dziś uroczyście przekazane Archiwum Państwowemu w Siedlcach.

Akta te pochodzą z XVIII i XIX w. Szczególnie cenny jest poszyt z archiwum miejskiego XIX-wiecznych Siedlec, zawierający korespondencję (głównie: postanowienia, reskrypty, wykazy), związaną z likwidacją Wojska Polskiego po powstaniu listopadowym. Wpisy w tej księdze obejmują lata 1832-1840. Są to najstarsze zachowane  i jedyne obecnie znane akta dawnych siedleckich władz miejskich. Inne dokumenty z tego okresu prawdopodobnie spłonęły w czasie II wojny światowej - w Siedlcach lub w Warszawie.

Równie unikalna jest druga z odnalezionych ksiąg, czyli najstarsza i jedyna obecnie znana siedlecka księga cechowa. Pierwotnie była przeznaczona dla cechu garncarzy i zdunów, z czasem znalazły się w niej także wpisy cechów: piekarzy, fryzjerów, perukarzy, kominiarzy. Pierwsze wpisy pochodzą z drugiej połowy XVIII w. (1781 r.); końcowe - z drugiej połowy wieku XIX (do 1870 r.).

Nie wiadomo, czemu dokumenty te znalazły się w rękach rodziny Werpachowskich, ani dlaczego Stanisław Edmund Werpachowski –  absolwent Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie i farmaceuta z wykształcenia – zabrał je ze sobą do Brazylii. Jego żona Helena po śmierci męża przekazała siedleckie dokumenty polskim księżom ze Zgromadzenia Księży Misjonarzy św. Wincentego à Paulo. 

Od tego czasu, aż do maja 2011 r. dokumenty te były przechowywane w archiwum redakcji wydawanego przez to zgromadzenie pisma polonijnego “Lud”. Z abezpieczone i poddane konserwacji w Archiwum Akt Nowych, będą służyć miłośnikom historii. 

Wraz z unikalnymi dokumentami miejskimi i cechowymi do siedleckiego Archiwum trafi też odnaleziony w Brazylii równie cenny, pochodzący z 1824 r. odpis Ustawy Hrubieszowskiego Towarzystwa Rolniczego z 1822 r. (opr. Ana / AP w Siedlcach)