Sezon przeziębień: bądź świadomym pacjentem w aptece

Prawidłowo wypełniona recepta oszczędza nam dodatkowej wizyty u lekarza. Nie wszystko, co kupujemy w aptece, ma udowodniony wpływ leczniczy. Kupowanie „leków” u nieuprawnionych sprzedawców może być groźne dla zdrowia, a nabywając je w Internecie, warto wiedzieć, jak szukać, żeby nie być „nabitym w butelkę”.

O zasadach bezpiecznego kupowania leków przypomina mazowiecka inspekcja farmaceutyczna.
W czasie choroby też jesteśmy klientem. Warto znać swoje prawa, aby nie odejść od okienka aptecznego z kwitkiem. Nie kupujmy też „leków” w nielegalnych punktach sprzedaży, jeśli nie chcemy naszego zdrowia pogorszyć – powiedział Dariusz Piątek, wicewojewoda mazowiecki. Skorzystajmy z praktycznych porad inspekcji farmaceutycznej – dodał. 
Na Mazowszu zarejestrowanych jest ok. 1700 aptek. Lek na receptę można legalnie kupić wyłącznie w aptece. Jeśli nabywamy go na bazarze czy okazjonalnych targach, nie możemy być pewni, że nie zaszkodzi naszemu zdrowiu lub życiu – ostrzega Małgorzata Szelachowska - Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Inspekcji Farmaceutycznej. Nie wiemy wtedy, w jakich warunkach był przechowywany, skąd pochodzi i czy został legalnie wprowadzony do obrotu. Zdarza się, że leki są fałszowane lub podrabiane (zawierają np. cukier, mąkę ziemniaczaną itp.). Pełen asortyment leków, tych na receptę i wydawanych bez niej, znajduje się w aptekach ogólnodostępnych. W punktach aptecznych dostępna jest część medykamentów. W sklepach ogólnodostępnych, specjalistycznego zaopatrzenia medycznego oraz zielarsko-medycznych – można legalnie nabyć leki wyłącznie bez recepty (zgodnie z listą ministra zdrowia), najczęściej w małych opakowaniach, w minimalnych dawkach. Nie wszystkie tabletki, maści, płyny itd., sprzedawane w aptece, są lekiem. 

Lek to produkt farmaceutyczny o udowodnionym medycznie działaniu leczniczym, przebadany klinicznie, o zidentyfikowanych działaniach ubocznych. Powinien być stosowany zgodnie ze wskazaniami lekarza (lub farmaceuty) i we właściwych dawkach. Wówczas daje gwarancję jakości i bezpieczeństwa terapii. Każdy lek musi mieć na opakowaniu: numer pozwolenia Ministra Zdrowia na dopuszczenie do obrotu, kategorię dostępności (lek na receptę lub bez recepty), kod kreskowy 590-999-(…). 

Większość leków ma też informacje wytłoczone alfabetem Braille’a Pacjenci, zasugerowani reklamą, traktują często wszystkie preparaty jako produkty lecznicze, ale nie mają one takich samych właściwości, jak leki. Mogą zawierać mniejsze dawki substancji czynnych, niż leki lub ich działanie nie jest potwierdzone odpowiednimi badaniami. Z drugiej strony, niektóre substancje, produkowane jako suplementy, są lekami, a ich nadużywanie może być szkodliwe – dotyczy to na przykład niektórych witamin. Suplementy diety są kategoryzowane jako żywność, mają zatem inne zasady wprowadzania do obrotu i nadzoru. 

Coraz częściej kupujemy leki przez Internet. Wirtualna apteka internetowa nie istnieje – informuje Wojewódzka Inspektor Farmaceutyczna. To, co przyjęło się nazywać apteką internetową, może być jedynie dodatkowym kanałem dystrybucji leków w aptece ogólnodostępnej, posiadającej odpowiednie zezwolenie na prowadzenie obrotu lekami – dodała. Apteka może wysłać lek do pacjenta, który zamówił go, korzystając z jej internetowego formularza tylko wtedy, gdy lek nie jest na receptę. Wysyłanie leków wydawanych z przepisu lekarza jest niezgodne z prawem. Jeśli jednak decydujemy się na zakup leków w Internecie, warto sprawdzić, czy pod tym adresem internetowym istnieje również apteka ogólnodostępna, posiadająca zezwolenie na prowadzenie obrotu lekami. Skan zezwolenia apteki powinien znaleźć się na jej stronie www. Sprawdzajmy też, czy recepta została prawidłowo wypisana, by nie tracić czasu na ponowną wizytę, gdy okaże się, że zawiera ona braki lub jest źle wypisana – radzi Małgorzata Szelachowska. 

Prawidłowo wypełniona recepta powinna zawierać dane o: zakładzie opieki zdrowotnej, w którym ją wystawiono, numer oddziału Narodowego Funduszu Zdrowia (płatniku), pełen adres pacjenta, nazwy przepisanych leków z dawkami ich przyjmowania oraz datę realizacji i dane identyfikujące lekarza. Aptekarz może samodzielnie uzupełnić receptę tylko o dane pacjenta, takie jak: adres, PESEL o numer NFZ - na podstawie okazanych dokumentów (dowód, ubezpieczenie zdrowotne). Jeżeli na recepcie nie określono ilości opakowań leku lub dawki, farmaceuta wyda najmniejsze dostępne opakowanie. W przypadku leków refundowanych, blankiet bezwzględnie musi posiadać indywidualny numer recepty, wyrażony również w formie kodu kreskowego. Jeśli mamy uprawnienia do zniżek, powinno być to również odnotowane.  Odnośnie leków refundowanych, aptekarz ma obowiązek poinformować pacjenta o możliwości nabycia tańszego zamiennika. 

Jeżeli w aptece wydano nam niewłaściwy lek, udzielono błędnej informacji medycznej lub mamy problem z wykupieniem leku refundowanego (lub odmowę), możemy to zgłosić do inspekcji farmaceutycznej przy ul. Nowogrodzkiej 31 w Warszawie oraz pod numerem telefonu: (22) 628 28 60 lub mailem: [email protected]. Jeżeli mamy zastrzeżenia jakościowe odnośnie wydanego preparatu, reklamacje składamy w miejscu zakupu. Warto pamiętać, że porad farmaceutycznych w aptece może udzielać magister farmacji (nie: technik farmacji). Sprawdzajmy plakietki pracowników apteki, by mieć pewność otrzymania profesjonalnej porady przez osobę do tego uprawnioną. 

Do zadań Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektoratu Inspekcji Farmaceutycznej należy m.in.: kontrolowanie warunków transportu, przeładunku i przechowywania produktów leczniczych i wyrobów medycznych; sprawowanie nadzoru nad jakością produktów leczniczych w obrocie; nadzór nad aptekami, punktami aptecznymi, sklepami zielarsko-medycznymi, hurtowniami farmaceutycznymi; sprawdzanie jakości leków sporządzanych w aptekach, kontrolowanie właściwego oznakowania, informacji i reklamy produktów leczniczych i wyrobów medycznych; analiza wyników badań jakości leków; prowadzenie rejestrów aptek oraz punktów aptecznych. Jest podległą wojewodzie jednostką administracji zespolonej. 

Ivetta Biały 
Rzecznik Prasowy Wojewody Mazowieckiego