Błona bębenkowa – jak o nią zadbać?

Zmysł słuchu jest dla nas bardzo ważny – pozwala na komunikację z otoczeniem, ułatwia kontakty międzyludzkie. Jednym z ważnych elementów ucha jest błona bębenkowa, która pełni kluczowe funkcje w procesie słyszenia. Niestety, jest delikatna i może ulegać urazom. Dowiedz się więcej o tej cienkiej membranie i sprawdź, jak zadbać o zdrowie uszu!

Czym jest błona bębenkowa?

Ucho zewnętrzne jest oddzielone od ucha środkowego cienką membraną – to właśnie błona bębenkowa. To elastyczna tkanka o grubości ok. 1 mm. Jej barwa jest łagodnie szarawa, perłowa, częściowo przezroczysta i lekko połyskująca.

Pomimo tak niewielkiej grubości, błona bębenkowa składa się z kilku warstw o różnej sprężystości. Element najbardziej wiotki, określany jako błona Shrapnela, jest pozbawiony tkanki włóknistej. Z kolei ściana błony bębenkowej jest zbudowana z blaszki właściwej, warstwy skóry właściwej i warstwy śluzowej.

Na czym polega działanie błony bębenkowej?

Patrząc od strony przewodu słuchowego, tuż za błoną bębenkową znajdują się elementy ucha środkowego. Fale akustyczne, które trafiają do ucha przez małżowinę uszną i dalej płyną kanałem słuchowym, napotykają więc na swojej drodze omawianą membranę. Część tych fal odbija się od błony, natomiast pozostałe przez nią przenikają. 

Na tym jednak nie koniec, ponieważ błona bębenkowa odgrywa bardzo ważne znaczenie w procesie przetwarzania fal dźwiękowych. To dzięki jej elastyczności pod wpływem fal akustycznych zostaje wprawiona w drgania. To z kolei przekształca fale akustyczne w ruch mechaniczny. Błona bębenkowa dzięki drganiom wprowadza w ruch kosteczki słuchowe, które przesyłają impulsy do dalszych części ucha.   

Na jakie schorzenia narażona jest błona bębenkowa?

Jak widać, błona bębenkowa jest niezbędna do przewodzenia dźwięków. Nawet jej najdrobniejsze uszkodzenie skutkuje niedosłuchem przewodzeniowym. Niestety, membrana ze względu na lokalizację, do której mogą docierać przedmioty wkładane do ucha, jest narażona na urazy mechaniczne. 

Do przerwania lub podrażnienia cienkiej błony bębenkowej może dojść podczas niewłaściwego czyszczenia uszu, np. jeśli wkładamy do przewodu patyczki higieniczne lub kierujemy do ucha strumień wody pod ciśnieniem. Do uszkodzenia membrany może przyczynić się także obecność ciała obcego w uchu, np. fragmentu zabawki włożonej przez dziecko czy owad. 

Perforacja (pęknięcie) błony bębenkowej bywa również następstwem wypadku. Także uderzenie w ucho, zwłaszcza otwartą dłonią, może wywołać ciśnienie, pod wpływem którego membrana może zostać uszkodzona. Błona bębenkowa jest także narażona na uraz akustyczny czy pęknięcie podczas zmiany ciśnienia, np. w trakcie lotu samolotem lub nurkowania. 

W uchu zewnętrznym, jak i środkowym może także rozwinąć się stan zapalny, wywołany np. wirusami, bakteriami czy grzybami. Wówczas za błoną bębenkową może gromadzić się wydzielina, która napierając jej ścianę, wywołuje silny ból. Pod wpływem oporu błona bębenkowa może ulec samoistnemu pęknięciu.  

Jak dbać o błonę bębenkową? Prawidłowa higiena uszu 

Aby zmniejszyć ryzyko infekcji ucha, a także uniknąć możliwości mechanicznego uszkodzenia błony bębenkowej, należy przede wszystkim pamiętać o podstawowych zasadach higieny. Wiedz, że woskowina uszna pełni funkcje nawilżające i ochronne, dlatego jej zbyt częste i intensywne usuwanie może zaszkodzić. 

Myć należy tylko małżowinę uszną i widoczną część przewodu słuchowego. Usuwamy jedynie woskowinę, która sama wypłynęła z ucha, a w przypadku jej nadmiaru należy stosować specjalne preparaty przeznaczone do tego celu. Pod żadnym pozorem nie wolno wkładać do kanału słuchowego żadnych przedmiotów, w tym patyczków higienicznych. Grozi to wepchnięciem woskowiny głębiej, przebiciem błony bębenkowej, a także podrażnieniem tkanek.  

Jak jeszcze chronić błonę bębenkową?

W niektórych przypadkach infekcji ucha nie można uniknąć, jednak warto pamiętać, że istnieje wiele czynników, które zwiększają ryzyko wnikania i namnażania się patogenów chorobotwórczych. Mając taką wiedzę, można szybko reagować i dbać o utrzymanie zdrowych tkanek przewodu słuchowego. 

Przy infekcjach ucha środkowego bakterie zwykle wnikają z nosa lub gardła przez trąbkę Eustachiusza. W trakcie przeziębienia należy więc zadbać o łagodzenie objawów, takich jak katar, obrzęk nosa, czy ból gardła, tak aby zmniejszyć ryzyko powikłań. 

Z kolei do zapalenia ucha zewnętrznego predysponuje głównie podrażnienie tkanek, które może być spowodowane, np. noszeniem słuchawek dousznych lub drażniącym działaniem detergentów, a także długotrwale utrzymująca się wilgoć i ciepło w uchu. Jeśli więc dokucza Ci dyskomfort wynikający z wymienionych czynników, staraj się łagodzić objawy, zanim będą bardzo uciążliwe. Pomocny może okazać się np. wyrób medyczny LIX. To krople do uszu na bazie glicerolu, który wspomaga osuszanie tkanek. Zawierają także lidokainę o działaniu miejscowo znieczulającym. 

Pamiętaj też, aby przy objawach zapalenia ucha szybko reagować, najlepiej konsultując się z lekarzem, który oceni stan ucha i zaleci odpowiednie postępowanie.