Ziemia i groby

Prace konserwacyjne już się rozpoczęły i mają zakończyć się jeszcze we wrześniu. Jak zapowiada prezes Towarzystwa Miłośników Ziemi Węgrowskiej, Jadwiga Giers, w najbliższe Zaduszki odbędzie się kolejna kwesta, dzięki której odrestaurowane zostaną następne zabytkowe grobowce.

- O dofinansowanie renowacji obiektów zabytkowych mogą ubiegać się ich właściciele lub użytkownicy. Dlatego zawarliśmy z parafią umowę użyczenia nagrobków. Dopiero potem mogliśmy wystąpić o dotację na ich remont - mówi prezes TMZW, Jadwiga Giers.
Na prace remontowo-konserwatorskie nagrobków Urząd Marszałkowski przekazał 8 tys. zł. Dofinansowanie pokryło, niestety, tylko część kosztów renowacji.

Pierwsze nagrobki
Mogiły Kamili Brzosko i księdza Ignacego Jemielittego zostały poddane renowacji jako pierwsze, gdyż figurują już w rejestrze zabytków. Pozostałe zabytkowe groby z węgrowskiego cmentarza muszą wcześniej przejść procedurę wpisu do rejestru.
Kamila Brzosko była artystką malarką, działała w Polskiej Organizacji Wojskowej i współpracowała z harcerstwem. Zmarła w Węgrowie na tyfus w 1917 r. 

- Ksiądz Ignacy Jemielitty był proboszczem w Węgrowie w czasie powstania styczniowego. Ciała poległych w bitwie powstańców leżały na węgrowskim rynku. Ksiądz Jemielitty razem z kościelnym, mimo zakazu, zabierali je stamtąd w nocy, by dokonać pochówku - opowiada Jadwiga Giers.
 
Towarzystwo Miłośników Ziemi Węgrowskiej sporządziło rejestr kilkunastu następnych grobów, które trzeba poddać renowacji, by ocalić je przed bezpowrotnym zniszczeniem. - Sporządziliśmy pomiary i opis nagrobków. Zwróciliśmy się do księdza proboszcza, by wystąpił o wpisanie tych grobów do rejestru zabytków - opowiada prezes Jadwiga Giers.

Prowadzący konserwację siedlecki artysta Andrzej Sołtysiuk zabrał drewniany krzyż z grobu Kamili Brzosko do swojej pracowni. - Ten krzyż był najbardziej zniszczony. Przy silniejszej wichurze mógłby się przewrócić - opowiada Jadwiga Giers.
Zbudowany z piaskowca pomnik ks. Ignacego Jemielittego restaurowany jest na miejscu. Na szczycie pomnika zostanie zrekonstruowany krzyż, który w przeszłości stanowił najprawdopodobniej zwieńczenie obelisku.

Ponad pół wieku
Towarzystwo Miłośników Ziemi Węgrowskiej działa od ponad pół wieku. Pracami liczącego około 30 osób towarzystwa kieruje 5-osobowy zarząd w składzie: prezes Jadwiga Giers, wiceprezes Izabela Perczyńska, skarbnik Barbar Szymańska, sekretarz Andrzej Olkowicz, członek Zygmunt Orłowski. 

- W towarzystwie jest sporo nauczycieli, zwłaszcza historyków - wyjaśnia prezes. TMZW zbiera się zazwyczaj w historycznym Domu Gdańskim, siedzibie Miejskiej Biblioteki. 

W ubiegłym roku, przy okazji obchodów 50-lecia Towarzystwa Miłośników Ziemi Węgrowskiej, wytyczono kierunki działania towarzystwa na najbliższy okres. Renowacja nagrobków to obecnie jeden z głównych celów stowarzyszenia. - Poza tym prowadzimy działalność kulturalną: dokładamy się np. do Festynów Archeologicznych na Zamku w Liwie. Po raz trzeci współorganizujemy „Zwierciadło Mistrza Twardowskiego”, cykl letnich spotkań ze sztuką w zabytkach Węgrowa. Koncerty muzyki poważnej odbyły się w klasztorze i w bazylice, trzeci będzie w kościele ewangelickim. Jesienią wystąpi tam Chór Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego z Warszawy - opowiada Jadwiga Giers.

Kwesta w Zaduszki
- 1 listopada 2008 r. zorganizowaliśmy, może jeszcze dość nieśmiało, bo nie wiedzieliśmy, jak ludzie to przyjmą, kwestę na cmentarzu. Zwróciliśmy się o pomoc do wicedyrektor Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych w Węgrowie, pani Haliny Ulińskiej. Uczniowie, ubrani w stroje, w których występują podczas rekonstrukcji bitwy węgrowskiej, kwestowali przy dwóch bramach na cmentarz, dość krótko, bo tylko przez trzy godziny. Spodziewaliśmy się, że zbierzemy kilkaset złotych, może, góra - tysiąc. Okazało się, że zebrano 2 tysiące złotych - opowiada prezes Jadwiga Giers. 

Dlatego podczas najbliższych Zaduszek zbiórka zostanie powtórzona.

Książki i pomniki
Głównym celem działań Towarzystwa Miłośników Ziemi Węgrowskiej jest pielęgnowanie tradycji, zbieranie, dokumentowanie i archiwizowanie tego, co dotyczy przeszłości Węgrowa i okolic. 

Z inicjatywy członków towarzystwa odnowiono krzyż, stojący na miejscu kościoła spalonego w XVIII wieku przez Szwedów, historyczny kamień, wyznaczający Gościniec Niepodległości przy wjeździe do miasta, a także przedwojenny obelisk Marszałka Józefa Piłsudskiego, odsłonięty kilka lat temu na skwerze obok poczty.

TMZW było wydawcą m.in. dwóch tomów historycznej monografii Węgrowa, książki „Polskie Termopile” poświęconej bitwie pod Węgrowem i albumu „Węgrowskie klimaty” z fotografiami Michała Kurca. 

Z inicjatywy TMZW honorowe obywatelstwo Węgrowa otrzymali w tym roku prof. Barbara Smolińska-Theiss i prof. Wiesław Theiss. Wcześniej byli to Anna i Michał Czapscy. Michał Czapski jest autorem książki „Życie towarzyskie i wszelakie życie Węgrowa lata 1920-1929”. - Szykujemy się do wydania kolejnej pozycji dotyczącej historii powiatu węgrowskiego w dobie wojen napoleońskich - zapowiada prezes Jadwiga Giers. - Zbieramy też eksponaty, by w przyszłości stworzyć w Węgrowie muzeum.