Druga Japonia

W piątek cały poranek siedziałem jak sparaliżowany, nie mogąc oderwać się od telewizora. Na ekranie w kółko pokazywano te same migawki. Chwiejące się ściany i spadające monitory w lokalnej stacji telewizyjnej. Płonąca rafineria. Wysoka fala, sunąca przez ocean w stronę wybrzeża. Woda wdzierająca się w ląd, zalewająca pola, szklarnie, porywająca samochody i rujnująca domy. Kiedyś o tragedii w Japonii dowiedziałbym się z notatki w gazecie. Może nazajutrz, a może dopiero za kilka dni. Trzęsienie ziemi i tsunami na Pacyfiku byłoby wydarzeniem dalekim i bladym. Echem relacji ze świata, którego nigdy nie poznam, nie doświadczę. Dzisiaj rzeczywistość dopada mnie bezbronnego jeszcze przed śniadaniem i atakuje bez pardonu obrazami live. Fascynujące i zupełnie nie do zniesienia.

„Rzeczywistość jest do wytrzymania, gdyż niecała dana jest w doświadczeniu. Albo dana niejednocześnie. Dociera do nas w ułamkach zdarzeń, w strzępach relacji, w echach wystrzałów, w dalekich dymach rozpływających się po niebie, w pożarach, o których historia mówi, że „obracają w perzynę”, chociaż nikt nie rozumie tych słów” – pisała przed laty Zofia Nałkowska.
Dzisiaj rzeczywistość jest już nam dana w całości. A nawet jeśli nie w całości, to w swoich co straszniejszych wyimkach. Świat można już ogarnąć spojrzeniem. Dla kogoś, kogo choć trochę to obchodzi, rzeczywistość stała się nie do zniesienia. A Japonia to nie jest wyłącznie daleki kraj. Nie tylko dlatego, że Polska miała być, jak chciał Lech Wałęsa, drugą Japonią.
Trzęsienie ziemi. Tsunami. Tysiące ofiar. Radioaktywne skażenie po awarii w elektrowni jądrowej. Kto potrafiłby to wytrzymać? O Japończyków jestem dziwnie spokojny. Wytrzymają. Dadzą radę. Nie tylko dlatego, że mają to, o czym wszyscy wiemy – tradycję samurajów, Sony, Nissana, Toyotę czy fikuśne origami. Oni naprawdę potrafią zatroszczyć się o siebie. Sam tego doświadczyłem, choć nigdy nie byłem w Japonii.
To było w Laosie. Traf chciał, że zaledwie przekroczyłem granicę - byłem w połowie drogi między Vientiane a Luang Prabang - maoistowska partyzantka porwała i zabiła dwoje czy troje podróżujących po Laosie turystów, zdaje się, Francuzów. Wiadomość nie poszła w świat. Laos ze zrozumiałych względów, nie pochwalił się morderstwem. Międzynarodowe turystyczne bractwo włóczące się po kraju nad Mekongiem (głównie Australijczycy, Europejczycy i obywatele USA) nie miało więc o incydencie pojęcia. Był jeden wyjątek. Ambasada Japonii w Vientiane natychmiast rozesłała po kraju swoich pracowników. Następnego dnia rano w hotelach, na lotniskach zawisły ostrzeżenia dla Japończyków: w Laosie właśnie przestało być bezpiecznie, lepiej się stamtąd zwijać. Żadna z ambasad, poza japońską, nie zdobyła się na podobny krok. Wtedy zrozumiałem, że Japonia rzeczywiście potrafi zadbać o swoich obywateli. Natura jest chwilowo przeciwko nim, ale dadzą radę.
Trzymam kciuki za Japonię. Nie jest przecież samotną wyspą.