Groby na skraju

Jak co roku latem, archeolodzy wrócili do Jartyporów. Ekipa kierowana przez Jacka Andrzejowskiego z Państwowego Muzeum Archeologicznego w Warszawie na początku lipca wznowiła wykopaliska.

Najprawdopodobniej archeolodzy wrócą tu jeszcze za rok, być może - po raz ostatni. Naukowa eksploracja wybierzyska na skraju lasu powoli zbliża się ku końcowi. - Do przebadania pozostały nam skraje stanowiska, położone w pobliżu dróg - mówi Jacek Andrzejowski. W tym roku archeolodzy skoncentrowali swoje prace na północnym skraju stanowiska. Przebadali kilkaset metrów kwadratowych. Okazało się, że groby z pierwszych stuleci naszej ery są tu mniej liczne.
- W tym roku nie mieliśmy spektakularnych odkryć. Znaleźliśmy jeden szkieletowy pochówek kobiety, sądząc po stanie zachowanych zębów, w starszym wieku, którą złożono do grobu w naszyjniku z ponad czterdziestu bursztynowych paciorków. W piasku zachowują się tylko zęby, a cała reszta ulega całkowitemu rozkładowi. Poza tym natrafiliśmy na pojedyncze znaleziska, interesujące wyłącznie dla specjalistów, na przykład niezwykle rzadką formę sprzączki. Na całym obszarze kultury wielbarskiej odkryto takich tylko kilka - opowiada Jacek Andrzejowski. Inne interesujące znalezisko to naczynie, zdobione nietypowym, bardzo rzadkim ornamentem plastycznym: - Ornament wykonano z naklejanej glinianej listwy, tworzącej coś pośredniego między linią falistą a zygzakiem - opisuje archeolog.
Ponad 400 grobów
Pochylamy się nad rozłożoną na turystycznym stoliku mapą stanowiska w Jartyporach. Ciemnym kolorem oznaczono na niej około 400 grobów. Gęsto otaczają pustą przestrzeń. To ta część żwirowni, która została już wcześniej bezpowrotnie zniszczona przez wybieranie piasku. - Słyszeliśmy, że kiedyś znajdowano tu „szable” - mówi archeolog.
Miejscowi nazywali zapewne tak zżarte przez rdzę miecze, charakterystyczne znalezisko dla kultury przeworskiej. Ile grobów zostało zniszczonych, zanim w 1998 r. rozpoczęto planowe ratunkowe wykopaliska? Zdaniem Jacka Andrzejowskiego - co najmniej drugie tyle, czyli około 400. Cmentarzysko w Jartyporach liczyło więc około tysiąca grobów. Wskazuje to, że zamieszkała tu liczna grupa przybyszów. Był to znaczący punkt na mapie gockich wędrówek.