Szumy uszne - czym są i jak sobie z nimi radzić?

Szumy uszne (inaczej tinnitus) to dolegliwość natury akustycznej, która przejawia się słyszeniem dźwięku nie mającego faktycznego źródła w rzeczywistości. Z uciążliwymi szumami zmaga się jedynie sam pacjent, co w poważnym stopniu wpływa na jego codzienne funkcjonowanie. W poniższym artykule przedstawimy najważniejsze kwestie związane z tym problemem.

Jak już wspomniano szumy uszne to wrażenie odbierania dźwięku bez obecności wywołującego go bodźca zewnętrznego. Rodzaj hałasu - a także jego natężenie i częstotliwość - mogą być bardzo zindywidualizowane. Hałas przyjmuje postać nie tylko szumów, ale choćby syczenia, dzwonienia, gwizdania, pisku czy brzęczenia. Bez względu na to dolegliwość wywołuje poważnych dyskomfort, co skutkuje, m.in.: rozdrażnieniem, uczuciem zmęczenia, bólami głowy, brakiem koncentracji, bezsennością czy zaburzonym odbiorem innych dźwięków z otoczenia (w tym mowy). Problem może dotyczyć zarówno jednego, jak i obojga uszu. 

Warto zwrócić uwagę, że w sytuacji wystąpienia ciszy absolutnej możemy usłyszeć lekkie szumy, które zwykle tłumione są przez otoczenie. Jest to zjawisko naturalne, które nie powinno wzbudzać niepokoju. Reagować należy dopiero na szumy, które rzeczywiście konfliktują z innymi dźwiękami.

Szumy uszne powstawać mogą praktycznie w dowolnym miejscu drogi słuchowej - od ucha zewnętrznego po mózg. Najczęściej spotykamy się z szumami neurofizjologicznymi, których źródło stanowią patologie ślimaka bądź nerwu przedsionkowo-ślimakowego. Związane mogą być wtedy z procesem starzenia, ekspozycją na hałas, urazami głowy i szyi oraz niektórymi chorobami. Z kolei szumy uszne somatyczne powstają w naczyniach, strukturach mięśniowych i szkieletowych - określamy je często jako obiektywne, gdyż podczas badań mogą być usłyszane także przez lekarza.  

Szumy uszne nie są traktowanie jako odrębna jednostka chorobowa, a jako objaw towarzyszący. Możemy mówić tu o chorobach takich jak miażdżyca, anemia, nadczynność tarczycy, choroba Meniere’a, stwardnienie rozsiane, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, cukrzyca, borelioza, nieprawidłowe ciśnienie krwi, choroby nerek czy zaburzenia hormonalne. 

Ze względu na mnogość przyczyn i subiektywizm dolegliwości rozpoznania szumów usznych nie jest proste i wymaga skorelowanych działań wielu specjalistów. Zasadniczym krokiem jest przeprowadzenie wywiadu, który pozwoli określić charakter, lokalizację i siłę szumów, a także poznać stan zdrowia i leki przyjmowane przez pacjenta. Istotne są specjalne kwestionariusze (które służą ocenie skutków, np. THI) oraz zestaw badań otolaryngologicznych, audiologicznych i nystagmograficznych. Przydatne mogą być wyniki podstawowych badań laboratoryjnych (morfologia krwi, badanie moczu itd.).

Podstawowym działaniem terapeutycznym jest zdiagnozowanie i wyeliminowanie przyczyny. Niestety jest to możliwe tylko w niektórych przypadkach, dlatego częściej podąża się w kierunku leczenie objawowego z wykorzystanie nowych technologii. 

Oczywistym rozwiązaniem są aparaty słuchowe, które nie tylko poprawiają słuch, ale również łagodzą szumy uszne. Poprzez poprawę wyrazistości i głośności dźwięku otoczenia - szumy stają się mniej zauważalne. Warto dodać, że w ponad 50% przypadków tinnitus wiąże się z uszkodzeniami komórek słuchowych, co wykazuje jego wyraźny związek z ubytkiem słuchu.

W przypadku braku ubytku słuchu warto zainteresować się generatorami szumu. Są to urządzenia wytwarzające delikatny i przyjemny szum, który odwraca uwagę od męczących szumów usznych i maskuje je. Kompleksową opcją wydają się urządzenia łączone, czyli aparaty z funkcję generatora.

Przydatna może okazać się pomoc psychologa, a w szczególności terapia poznawczo - behawioralna, ukierunkowana na rozproszenie uwagi i radzeniem sobie ze stresem. Pomyśleć należy też o ogólnej zmianie stylu życia poprzez zadbanie ruch, sen, relaksację i unikanie ciszy.

Szumy uszne to uciążliwa dolegliwość, która w znacznym stopniu obniża komfort życia pacjenta. Na szczęście trafna diagnoza i dobór odpowiedniej terapii pozwalają na ograniczenie jej negatywnych skutków, dzięki czemu można bez przeszkód cieszyć się życiem i pięknem otaczających nas dźwięków. Warunkiem jest oczywiście odpowiednie leczenie szumów usznych. Siedlce i okolice - profesjonalną pomoc i wsparcie oferuje gabinet protetyczny ABC Słuchu w Siedlcach.