Profilaktyka presuicydalna w Zakładzie Karnym w Siedlcach. Program „Po drugiej stronie lustra” wsparciem dla osadzonych

W Zakładzie Karnym w Siedlcach zakończył się program „Po drugiej stronie lustra”, skierowany do osadzonych szczególnie narażonych na kryzys emocjonalny w okresie świątecznym. Zajęcia, realizowane w dniach 9–19 grudnia 2025 roku, miały na celu zapobieganie zachowaniom autoagresywnym i samobójczym oraz wzmocnienie umiejętności społecznych i poznawczych skazanych.

Okres świąteczny to jeden z najtrudniejszych momentów dla osób przebywających w izolacji penitencjarnej. Brak kontaktu z rodziną, poczucie winy, samotność oraz nagromadzone problemy osobiste mogą prowadzić do pogłębienia kryzysów psychicznych. Jak podkreślają specjaliści, do zakładów karnych trafiają osoby z bardzo zróżnicowanym i często obciążającym bagażem doświadczeń – uzależnione, z zaburzeniami osobowości czy chorobami psychicznymi. Zmiana sytuacji życiowej bywa dla nich impulsem do agresji, autoagresji lub prób samobójczych.

Według danych Światowej Organizacji Zdrowia samobójstwa pozostają jednym z najpoważniejszych problemów zdrowia publicznego na świecie. Eksperci podkreślają, że odpowiednio dobrane działania profilaktyczne realnie zmniejszają ryzyko takich zachowań – również w warunkach izolacji penitencjarnej.

Właśnie z myślą o przeciwdziałaniu tym zagrożeniom w siedleckiej jednostce penitencjarnej zrealizowano program „Po drugiej stronie lustra”, będący elementem profilaktyki presuicydalnej I stopnia. Udział w nim wzięło pięciu skazanych.

Zajęcia prowadziły autorki programu: ppor. Monika Grabowska, starszy wychowawca działu penitencjarnego, oraz mł. chor. Joanna Skaruz, młodszy psycholog działu penitencjarnego. Program oparto na pracy nad samoświadomością, komunikacją, radzeniem sobie ze stresem oraz budowaniem sieci wsparcia i poczucia własnej wartości.

– Założyłyśmy, że wzmocnienie umiejętności społecznych i uświadomienie osadzonym ich własnych zasobów może realnie wpłynąć na poprawę funkcjonowania i obniżenie ryzyka zachowań suicydalnych – podkreśla ppor. Monika Grabowska. – Dzięki tym zajęciom uczestnicy mogli zrozumieć, że są potrzebni i ważni, a okres świąteczny nie musi być dla nich czasem beznadziei.

Jak relacjonują prowadzące, skazani z dużym zaangażowaniem uczestniczyli w spotkaniach, chętnie dzieląc się swoimi doświadczeniami. Pozytywna atmosfera panująca w grupie sprawiła, że uczestnicy nie obawiali się mówić o trudnych, a czasem wstydliwych sytuacjach ze swojego życia. Z biegiem czasu wzrastała ich otwartość i gotowość do pracy nad sobą.

Ewaluacja przeprowadzona na zakończenie programu potwierdziła zasadność tego typu oddziaływań. Uczestnicy wyrazili pozytywną opinię na temat zajęć i podkreślali ich znaczenie dla poprawy samopoczucia oraz sposobów radzenia sobie z emocjami.

Działania podejmowane przez Służbę Więzienną w Siedlcach wpisują się w szersze rozumienie resocjalizacji – jako procesu przywracania człowieka społeczeństwu poprzez rozwijanie kompetencji, odpowiedzialności i zdolności do konstruktywnego rozwiązywania problemów.

Program „Po drugiej stronie lustra” pokazuje, że nawet w warunkach izolacji możliwe jest skuteczne wsparcie osób w kryzysie i realne przeciwdziałanie tragediom, które – jak wskazują statystyki – wciąż pozostają jednym z najpoważniejszych wyzwań współczesnego świata.