Powinniśmy się cieszyć z małych rzeczy - wywiad z Aleksandrem Gryckiewiczem, cykl Seniorzy Mazowsza – historie warte opowiedzenia

W wiek senioralny wszedł z przytupem - wystartował w lekkoatletycznych mistrzostwach Europy, zdobywając tytuł wicemistrza w rzucie oszczepem w swojej kategorii wiekowej. Zmierzył się z innymi „weteranami”, ustępując jedynie byłemu mistrzowi olimpijskiemu z olimpiady w Moskwie. Na co dzień łączy w swej pracy wiedzę psychologiczną z medyczną i doświadczeniem fizjoterapeuty. Ta „mieszanka” przez lata przynosiła sukcesy jego podopiecznym. Z Aleksandrem Gryckiewiczem rozmawia Mariola Zaczyńska - o tym, jakich pułapek unikać, aby być sprawnym seniorem, a także dlaczego panowie czasem nie nadążają za paniami.

Jest pan najlepszym dowodem na to, że „senior” to pojęcie umowne, i najlepszą rekomendacją, że warto się starać, aby długo być młodym i sprawnym.

- Najlepiej dodać jeszcze „i obrzydliwie bogatym”.

No to już byłaby bomba!

- A tego wszystkim życzę.

Wszyscy to boimy się starości i utraty sprawności. Ale pan wie, jak temu zaradzić. Możemy podpowiedzieć, co robić, na co zwracać uwagę?

- Nie raz widziałem ludzkie cierpienie, bo pracowałem też z niepełnosprawnymi sportowcami. Wszyscy marzyli tylko o choćby troszkę większej sprawności. I często jest tak, że o sprawności zaczynami dopiero myśleć, gdy ją tracimy. Tymczasem trzeba o nią zadbać już wcześniej. Możemy wiele zrobić, aby zapobiec niemocy, chorobom, niesprawności.

O tym, jak należy zdrowo żyć, można przeczytać w poradnikach, wysłuchać w audycjach. To ogólnie dostępna wiedza: aktywność, zdrowa dieta, suplementacja. Ale pan zwraca uwagę na dodatkowe aspekty, choćby na dietę odkwaszającą. Na czym polega?

- To zasada trzech „N” – naturalne, nierafinowane, niegotowane. Doskonale odkwaszają organizm świeżo wyciskane soki z warzyw i owoców. Dobrze działa woda z cytryną, ja dodałbym jeszcze trochę mięty i odrobinę miodu. Ważne dla mikroflory jelitowej są także kiszonki. Starszym osobom polecam suplementację kwasów omega 3 i ginkobiloba na poprawę pamięci i koncentracji.

Aktywność fizyczną także rozkłada pan na czynniki pierwsze, łącząc wiedzę psychologiczną z medycyną sportową i fizjoterapią. O czym powinniśmy jeszcze wiedzieć?

- Nie docenia się bardzo ważnych aspektów, jakimi są regeneracja oraz rozciąganie. Regeneracja, czyli odpoczynek po aktywności, daje ogromne korzyści. A często o tym zapominamy. A rozciąganie mięśni przywraca krążenie krwi. Dlaczego po masażu czujemy się lepiej? Bo poprawiamy krążenie. Streching, joga, wszystkie ćwiczenia rozciągające mięśnie sprawiają, że krew lepiej krąży, a napięcie ustępuje. Na „starość” trzeba patrzeć jak na stan zapalny. Poprawa krążenia krwi w mięśniach, w ciele, to początek regeneracji. Ludzie po masażu mówią czasem, że czują się, jakby zrzucili z pleców jakiś ciężar.

Z ćwiczeń rozciągających częściej korzystają panie. Może w tym tkwi sekret ich większej witalności. Panie skarzą się wręcz, że panowie za nimi nie nadążają, że ich partnerzy starzeją się szybciej.

- Zauważyłem to. Ale to bardziej złożone. Kobiety mają więcej „przełączników” na różnego rodzaju emocje i zadania. Przyznam, że zobaczyłem to dopiero, gdy sam musiałem zająć się moją mamą, która po wypadku stała się niepełnosprawna. I doświadczyłem na własnej skórze, ile obowiązków spoczywa na kobietach: gotowanie, sprzątanie, praca, rodzina, doglądanie bliskich. To wyczerpująca praca, ale jej różnorodność jest jednocześnie jednym ze sposobów regeneracji, redukcji emocji. Każde wykonane zadanie produkuje hormony szczęścia, endorfiny i dopaminę. A proszę zobaczyć, ile zadań w ciągu dnia kobieta po prostu wykonuje, kończy. Ta wielozadaniowość kobiet to ich atut. Niby małe te osiągnięcia, normalne i standardowe, ale działają na mózg.

Czyli chce im się działać dalej, mają energię, a panowie „osiadają na laurach”. I szybciej zaczynają się starzeć i chorować.

- Współczesny mężczyzna ma o 90 procent mniej aktywności fizycznej niż 100 lat temu, gdy musiał ciężko pracować, by utrzymać rodzinę, pokonywać kilometry, pracować na roli lub fizycznie. Dziś czas mija mu zazwyczaj w samochodzie, przy komputerze lub telewizorze.

Chyba też mniej czasu spędza „z kumplami”, którzy też się już trochę „sypią”. Dzisiaj to chyba panie lepiej dbają o swe relacje społeczne, spotykają się, plotkują, zapisują na zumbę czy ladies latino.

- Ależ sprawiedliwie powiem, że widzę ćwiczących panów, w różnych dyscyplinach. To znakomity sposób na utrzymanie sprawności, zdrowia i wyładowanie emocji. Morsują, grają w koszykówkę, biegają, wiedzą co i jak trzeba robić dla zdrowia. A tym, którzy chcą dopiero wrócić do uprawianych kiedyś sportów podpowiadam, aby robić to z głową. Czyli przed wyjazdem na narty lub wyjściem na boisko przygotować się do tego fizycznie, porozciągać, wzmocnić mięśnie. Bo potem trafiają do mnie, z urazami.

I tu poruszył pan ciekawą sprawę. Wiele osób kojarzy aktywność fizyczną z wysiłkiem. Słyszałam rozmowę starszego małżeństwa, gdy pani namawiała męża, aby kupił chociaż rowerek stacjonarny i udawał, że jeździ, ale on z wyrzutem stwierdził: chcesz mnie zabić?

- Lepiej zacząć od drobnej aktywności i najlepiej takiej, która sprawia przyjemność. Dla jednych to będzie basen, inni wybiorą spacery, rower. Niech to przynosi radość. W ogóle powinniśmy nauczyć się na nowo cieszyć z małych rzeczy. Bo jak o architekturze mówi się, że to myśl zastygła w kamieniu, tak o chorobie można powiedzieć, że to myśl zastygła w ciele. Złe myśli i złe emocje nie przyniosą niczego dobrego.

Aleksander Gryckiewicz jest Siedlczaninem od trzech dekad. Jest związany z historią sportu w naszym mieście. Przyjechał na zaproszenie śp. prezydenta Siedlec Henryka Guta, jako medyczny opiekun młodych sportowców. Pochodzi z Białorusi, gdzie ukończył Witebską Akademię Medyczną w dziedzinie psychiatrii, potem specjalizował się w medycynie sportowej, pisząc doktorat w Instytucie Fizjologii w Mińsku. Po przyjedzie do Polski nostryfikował dyplom lekarza medycyny, dodając specjalizację fizjoterapii. Jego siedleccy podopieczni osiągali tak dobre wyniki, że szybko rozpoczął współprace także z narodową kadrą juniorów lekkoatletów. Ale z jego doświadczenia korzystali także olimpijscy seniorzy. Współpracował z męską sztafetą biegaczy na 400 m, którzy pokonali na halowych mistrzostwach rekordzistów Amerykanów, co było okrzyknięte „cudem”. Podobnie było z Marcinem Urbasiem, drugim w historii białym sprinterem, który złamał barierę 20 sekund. Rekord kolejnego podopiecznego, Tomasza Czubaka, do dziś nie został pobity. W sumie Aleksander Gryckiewicz wyjechał z podopiecznymi na sześc olimpiad, wspierając sportowców wiedzą, doświadczeniem i pracą.

Starzejemy się skokowo, a zmiany mogą zaskoczyć

Najnowsze badania dowodzą, że starzejemy się nie stopniowo tylko... skokowo. Doświadczamy drastycznych zmian w organizmie najpierw w połowie lat 40., a potem na początku 60. Dlatego warto, aby dzisiejszą rozmowę przeczytali także 40-latkowie, nie tylko seniorzy.

Być może 40-latkowie już zauważyli, że inaczej metabolizują alkohol, kofeinę i tłuszcze. Pojawia się „piwny brzuszek”, zadyszka podczas wchodzenia na piętro, uczucie niestrawności po kiełbasce z grilla (ale też badania socjologiczne wskazują, że akurat w gronie czterdziestolatków wyraźnie wzrasta spożycie alkoholu). W tym okresie życia spada tempo metabolizmu i ubywa masy mięśniowej. Spada tez poziom hormonów (estrogenów u kobiet i testosteronu u mężczyzn), co wpływa na szybsze starzenie się skóry, spadek libido oraz utratę gęstości kości. Zmienia się także praca narządów wewnętrznych.

I tak wchodzimy w piątą dekadę życia. A wraz z 50-tką. roku organizm wkracza w fazę „starzenia umiarkowanego”: dalszy spadek poziomu hormonów (menopauza i andropauza), utrata masy mięśniowej (sarkopenia), zmniejszenie gęstości kości, pogorszenie elastyczności skóry, wzroku i słuchu.

A potem trafia nas 60-tka i dramatyczny krach. Skokowe zmiany w jakości życia. Możemy doświadczać bardzo gwałtownych zmian związanych z układem krążenia, skórą i mięśniami. Najważniejsze zmiany wiążą się z metabolizmem węglowodanów (zagrożenie cukrzycą!) i kofeiny, regulacją odporności, funkcjami nerek, chorobami układu krążenia. Mięśnie tracą siłę, co częściowo może wynikać z braku aktywności.

W wieku 70 lat naturalne procesy starzenia wpływają na układ ruchu, narządy wewnętrzne i metabolizm. Ale w tym okresie tempo zmian jest wysoce indywidualne, zależne od genetyki, od stylu życia oraz ewentualnych chorób współistniejących.

I tu dochodzimy do najlepszej konkluzji naukowców i lekarzy: w dwóch newralgicznych momentach życia do- brze jest poświęcić więcej uwagi zdrowiu i kondycji, czyli 40- i 60-latkowie powinni zwiększyć swoją aktywność fizyczną w celu ochrony układu krążenia i utrzymania odpowiedniego poziomu masy mięśniowej. Bo to ma wpływ na proces starzenia. Wniosek jest oczywisty: zmiany stylu życia najlepiej wprowadzać, gdy jest się jeszcze zdrowym! Porady Aleksandra Gryckiewicza mogą nam podpowiedzieć, jak się do tego zabrać, co warto robić.

Partnerem wydarzenia jest Samorząd Województwa Mazowieckiego