Odnaleziono miejsce pochówku por. Mariana Gadomskiego „Niedźwiadka” – komendanta NSZ „Mrozy”

W dniach 5–14 maja 2025 r. na terenie kwatery C Cmentarza Wojskowego na Powązkach w Warszawie przeprowadzono kolejne prace poszukiwawcze prowadzone przez zespół Biura Poszukiwań i Identyfikacji Instytutu Pamięci Narodowej.

W dniach 5–14 maja 2025 roku zespół Biura Poszukiwań i Identyfikacji Instytutu Pamięci Narodowej prowadził prace archeologiczne na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie. Ich celem było odnalezienie miejsc spoczynku ofiar komunistycznego terroru z lat powojennych. Badania skoncentrowano na kwaterze C – miejscu pochówku m.in. żołnierzy podziemia niepodległościowego. Podczas prac odkryto szczątki, które – według ustaleń IPN – mogą należeć do por. Mariana Gadomskiego ps. „Niedźwiadek”, komendanta Narodowych Sił Zbrojnych Rejonu Mrozy.

Poszukiwania w rzędzie dziesiątym

Kwatera C na Powązkach była w latach 1945–1949 wykorzystywana przez władze komunistyczne do potajemnych pochówków. Wśród pochowanych znaleźli się cywile, Powstańcy Warszawscy, członkowie podziemia niepodległościowego oraz osoby, których pochówkiem zajmowały się ówczesne władze miejskie.

Prace Biura Poszukiwań i Identyfikacji IPN z maja 2025 r. nie były pierwszymi działaniami prowadzonymi w tym miejscu. W latach 2019–2021 na terenie kwatery C prowadzono wieloetapowe badania, które doprowadziły do identyfikacji Stanisława Kopika ps. „Zemsta” oraz Stanisława Stankiewicza – ofiar reżimu komunistycznego. Wtedy też ustalono, że kolejnymi osobami mogącymi spoczywać na tym terenie są Antonina Łomot, Jan Wierzbicki oraz Marian Gadomski.

Na podstawie dokumentacji archiwalnej z Zarządu Cmentarza Wojskowego IPN ustalił, że Gadomski oraz Wierzbicki zostali potajemnie pochowani w styczniu 1949 roku w tzw. kwaterze komunalnej, w rzędzie nr 10. Z tego względu prace archeologiczne skoncentrowano na eksploracji 15 pochówków w tym rzędzie. Łącznie przebadano 29,8 m². Odsłonięto także zarys sąsiedniego rzędu nr 9.

Z każdego grobu z rzędu nr 10 sporządzono dokumentację oraz pobrano materiał do badań antropologiczno-medycznych i genetycznych. Dalsze analizy mają na celu potwierdzenie tożsamości dwóch mężczyzn, których szczątki zostały podjęte do szczegółowych badań.

Kim był por. Marian Gadomski „Niedźwiadek”?

Porucznik Marian Gadomski, pseudonim „Niedźwiadek”, urodził się 12 lutego 1914 r. w Mrozach. W okresie II Rzeczypospolitej prowadził tam zakład fryzjerski, działał w Stronnictwie Narodowym i organizacjach sportowych. Odbył służbę wojskową w 21 Pułku Piechoty „Dzieci Warszawy”, gdzie uzyskał stopień kaprala.

W czasie II wojny światowej brał udział w kampanii obronnej 1939 roku. Po powrocie do Mrozów zaangażował się w działalność konspiracyjną. Organizował harcerskie drużyny wychowywane w duchu patriotycznym i narodowo-katolickim. W 1943 r. stanął na czele lokalnych struktur Narodowej Organizacji Wojskowej, a następnie Narodowych Sił Zbrojnych. Jesienią 1944 r. został komendantem Rejonu NSZ „Mrozy”.

Po wojnie kontynuował działalność niepodległościową. W 1945 r. został aresztowany przez Urząd Bezpieczeństwa, lecz odbity przez swoich żołnierzy. Pomimo ciągłych represji i zagrożenia kontynuował działalność konspiracyjną aż do ponownego aresztowania w styczniu 1948 r. Zmarł w areszcie śledczym przy ul. Cyryla i Metodego w Warszawie, prawdopodobnie w wyniku brutalnego przesłuchania.

Według szacunków, pod jego komendą w latach 1944–1948 działało około 150 członków struktur NSZ w Mrozach.

Kolejny krok: identyfikacja

IPN podjął szczątki dwóch mężczyzn z rzutu nr 10 do dalszych badań laboratoryjnych. Jeżeli zostanie potwierdzone, że jednym z nich jest por. Gadomski, będzie to kolejny ważny krok w dokumentowaniu komunistycznych zbrodni oraz przywracaniu tożsamości i godności ofiar represji.

Działania Biura Poszukiwań i Identyfikacji IPN są częścią szerszego programu mającego na celu odnajdywanie i identyfikowanie ofiar reżimu komunistycznego, które przez dziesięciolecia spoczywały w bezimiennych grobach.

Zdjęcia: Biuro Poszukiwań IPN i GRH Rejon NSZ Mrozy